Beste Jasper,
We kennen jou natuurlijk als een van de spelers bij Swaajp, waar we samen improvisatietheater spelen. Maar jij bent eens over het muurtje gaan kijken, vertel eens.
Klopt, de afgelopen drie jaar ben ik voor Docerend Theatermaker gaan studeren aan Fontys Tilburg. Enerzijds wou ik onze school of improv, waar we zelf cursussen improviatietheater in organiseren, professionaliseren door mezelf als docent te versterken. Anderzijds wou ik ook heel graag een jeugdtheatervoorstelling maken, maar dan gescript. Je kan je voorstellen dat dat een flinke uitdaging voor me is.
Wat heb je gemaakt?
Op 23 en 24 mei speelt mijn afstudeervoorstelling Su Ba Ru (8+) in C O R S O, Berchem. De voorstelling gaat over Gloria die samen met haar beste vriend Alfa in een verlaten Subaru garage een eigen fort hebben gebouwd tegen ‘de vliegen’. De vliegen zijn een andere groep waarvan ze niet willen dat ze naar hier komen omdat ze dan alles overnemen. Op een gegeven moment duikt de zus van Gloria op en ontdekken we dat er meer aan de hand is dan de vijand buiten houden. De voorstelling gaat over vriendschap, bezit en jaloezie. Als iemand iets krijgt voor diens verjaardag zeggen volwassenen al snel tegen kinderen: deel dat eens met je zus. Of speel eens leuk samen, maar zo eenvoudig is dat niet. Volwassenen walsen soms te gemakkelijk over de gevoelens van kinderen wanneer ze iets voor zichzelf willen houden of niet willen samen spelen. Ik ben op zoek naar de meest extreme vorm van die emoties zodat zowel kinderen als volwassenen dat beter kunnen begrijpen.
Hoe pak je zo iets aan?
Ik had eerst een totaal ander idee. Over spelregels en valsspelen. Toen ik workshops ben gaan geven op basisscholen ontdekte ik hoe een zes-jarige een diep filosofisch gesprek met me kon voeren over valsspelen en toonde hij hoe hij geraakt werd en zijn emoties bij het onder woorden kon brengen. Met dit materiaal heb ik enkele spelers improvisatieopdrachten gegeven om tot scenes te komen. Dat leverde weer nieuw materiaal op om met mijn acteurs op de vloer aan de slag te gaan. Gaandeweg ontdekte ik dat het over die emoties moest gaan achter het willen winnen van een spel by all means. Daar zit een hele emotionele wereld achter. Daar hebben we in gegraven.
Wat vind je het moeilijkste aan het maken van gescript theater?
Toen ik mijn verhaalboog had gevonden zat ik met de vraag: hoe schrijf ik dit uit? Een scene die is ontstaan uit improvisatie drie keer herhalen is niet mogelijk als je daar niets in vastlegt. Maar wat leg je vast? De tekst? Die was ook elke keer anders. Ik ben per scène gaan analyseren wanneer elk schakeltje valt, wat er moet gebeuren op elke beat. Wat de intenties, motivatie en weerstand zijn in elke fase van elke scène. Als de spelers weten wat ze willen bereiken, waarom en waarom dat al dan niet lukt, krijgen ze de voorstelling gespeeld. Dat heb ik helemaal uitgeschreven en dat is dan uiteindelijk het script geworden. Ik weet niet hoe handig dat is voor iemand anders om met mijn voorstelling aan de slag te gaan, maar ik kan hier bij een eventuele herneming wel weer mee werken.
Waarom theater voor jong publiek?
Ik werk als programmator school- en familievoorstellingen in CC De Factorij in Zaventem. Ik zie wekelijks meerdere jeugdvoorstellingen en blijf dat de meest eerlijke vorm van theater vinden. Je kan hen niet bullshitten. Kinderen reageren gewoon. Dat is de meest rechtstreekse en eerlijke feedback die je kan krijgen. Ik hoorde onlangs een kind tijdens een voorstelling fluisteren: “hoe lang duurt het nog?” Dan weet je dat er op dat moment in de voorstelling een dip zit en kan je daar verder aan werken.
De thema’s in het jeugdtheater zijn even groot als voor volwassenen. Uiteindelijk gaat Su Ba Ru over hebzucht en macht. Als volwassenen zeggen we dat kinderen flink moeten samen spelen en alles moeten delen, maar tegelijkertijd zien ze wereldleiders die als kleuters hysterisch worden en onredelijke sancties opleggen wanneer ze niet hun zin krijgen. Dat is toch bullshit.
Waar heb je je inspiratie gehaald?
Waar ik ben opgegroeid, aan het einde van de straat was een Subaru garage. Ik herinnerde mij dat ik als kind daar ging spelen, want de zoon van de garagist was een klasgenoot van mijn broer. Afgelopen Pasen was ik bij mijn moeder op bezoek en de week daarna zou ik in residentie gaan. Ik wou toch nog eens een kijkje gaan nemen of het er nog hetzelfde uitzag. In mijn herinnering was er een doorsteek naar achter en lagen daar stapels autobanden en -wrakken. Ik contacteerde Kevin en ik mocht nog eens gaan kijken. In de koterij zag je nog enkele restanten van onze krijttekeningen en blijkbaar vezen we zetels uit de auto’s, bakten we worstjes en speelden we vaak oorlogje. Ik ben met een hele koffer vol autobanden naar huis gereden.
Als tweede inspiratiebron heb ik de laatste herwerking van Lord of the Flies gebinged. Daar krijgt een samenleving van ongesuperviseerde kinderen monsterlijke uitingen. Dit wordt door denkers als Rutger Bergman gecontesteerd, maar de artistieke wat als vind ik enorm interessant. Kinderen kunnen zeker agressief naar elkaar worden in de foute omstandigheden. Ik herinner me op mijn diploma-uitreiking van de lagere school dat een groep kinderen ‘wraak’ namen op iemand van mijn klas – zonder reden – en dat ik helemaal niet kon handelen of hem verdedigen uit een soort freeze of lafheid. Ik heb daar tot op heden spijt van.
Waarom moeten we komen kijken?
Ik ben zelf nogal enthousiast over het resultaat en vooral het proces ernaartoe. Blijkbaar heeft alles wat ik meeneem uit improvisatietheater goed gestapeld met de opleiding en mijn achtergrond als jeugdprogrammator tot iets waar ik enorm blij van word. Het materiaalonderzoek van de autobanden bracht hele vette constructies en handelingen voort. Neem al de 8+ kinderen uit je omgeving mee, en niet vergeten, je bent zelf ook 8+!
Su Ba Ru (8+)
Zaterdag 23 & zondag 24 mei telkens om 15u00
Cultuurhuis Corso, Driekoningenstraat 126, 2600 Berchem
Tickets & info: https://www.corso.be/nl/event/su-ba-ru-8
